Yedigün Sağlık Rehberi

Uyku Felci (Karabasan)

  • 27 Aralık 2012
  • 873 kez görüntülendi.

 Derin uykuda üzerimize ağırlık çöküyormuş gibi hissetmek ya da rüya gördüğümüz sırada aynı hissi yaşayıp hiç bir şekilde kıpırdayamamak, bu duyguyu bir çoğumuz  yaşamıştır.

Uyku felci (Halk arasında “kara basan” olarak da bilinir), uyandıktan hemen  sonra (hipnopompik felç olarak da bilinir) veya seyrek olarak, uykuya  dalmadan hemen önce, bedenin geçici olarak hareket edememesi (felç olması) ile  karakterize edilen bir durumdur. The Nightmare, Henry Fuseli (1781) uyku  felcinin şeytani bir sebepten kaynaklandığını ifade eden klasik tarifidir Fizyolojik olarak, REM atonia olarak da bilinen REM uykusu sırasında oluşan  normal felç ile yakından ilgilidir. Buna göre bazı bilim adamları ve fizikçiler  bunun uyku döngüsünün “doğal” bir etkisi olduğuna inanır. Uyku felci beyin REM  durumundan tamamen uyanık duruma geçse de beden felcinin devam etmesi durumunda  oluşur. Bu durum, kişinin bilincinin tamamen açık olmasına rağmen hareket  edememesine sebep olur. Ayrıca bu durum ile birlikte hipnopompik sanrılar  olabilir. Çoğu zaman, uyku felcine uğrayan kişi tarafından bunun bir  rüya sebebiyle oluştuğuna inanılır. Bu yüzden, insanların hareket etmek istese  de hareket edemediği rüya sayısı bu kadar fazladır. Uyku felcinin sebep olduğu  sanrılar bazen durumun normal bir rüya olarak algılanmasına, bazen de oda  içerisinde kurgusal şeyler görülmesine sebep olur.

Belirtiler; Uyku felcinin başlıca belirtisi uyanma öncesi veya  uyuma öncesi görülen kısmı veya geçici iskelet kası felcidir. Diğer bir deyişle,  bir kişinin uykuya dalarken veya uyanırken hareket edememesi veya konuşamaması hissidir. Uyku felci ile birlikte hipnopompik sanrılar olabilir.Bu  halüsinasyonlar işitsel, dokunsal ve/veya görsel olabilir. Uyku felci kişi  tekrar REM uykusuna dönmeden önce veya tamamen uyanmadan önce birkaç saniye veya  birkaç dakika sürebilir. Çok uç durumlarda, 4-5 saat sürdüğü de  bilinmektedir.

Olası sebepleri; Uyku felci, rüya gören  bir kişinin rüyasında yaptığı hareketleri aynen yapmasını engellemek için REM  uykusu süresince oluşur. Uyku felcinin fizyolojisi hakkında çok az şey bilinir.  Bununla birlikte, uyku felcinin beynin pons bölgesindeki motor nöronların  post-sinaptik inhibisyonu ile bağlantılı olduğu önerilmektedir. Özellikle, düşük  seviye melatonin kasların uyarılmasını engelleyecek şekilde sinirlerdeki  depolarizasyon akımı durdurabilir, ve rüyada yaşanan eylemin gerçekte  yaşanmamasını sağlayabilir (mesela, rüyasında koştuğunu gören bir kişinin  gerçekte koşmasını engellemek gibi). Ayrıca, bu düzensizliği yaşayanlar  ve narkolepsiden muzdarip olanlar arasında belirgin bir ilişki vardır. Fakat,  değişik çalışmalar çoğu insanın hayatlarında en az bir kez uyku felci yaşadığını göstermektedir. Bazıları, değişik faktörlerin uyku felci ve  halüsansyonların yaşanma olasılığını arttırdığını rapor etmişlerdir. Bunlar:   Sırtüstü yatmak Düzensiz uyuma saatleri; şekerlemeler, çok veya az  uyumak Fazla stres Ani çevre/yaşam tarzı değişiklikleri Olaydan  hemen önce görülen berrak rüya. Ayrıca berrak rüya durumuna girebilmek için  kullanılan bilinçli indüksiyon yaygın bir yöntemdir. WILD olarak da bilinir.   Yapay uyku yardımcıları ve antihistaminler. Uyku öncesi açlık.

wikipedi

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.